Alibaba
Jack Ma เกิดที่เมืองหังโจว จังหวัดเจ้อเจียง ประเทศจีน Ma เข้าเรียนวิทยาลัยครูของเมืองบ้านเกิดของเขา ในปี
1988 โดยก่อนหน้าที่จะเข้าวิทยาลัยครูนั้น Ma สอบเอนทรานซ์ไม่ติดถึง 2 ครั้ง หลังจาก Ma เรียนจบวิทยาลัยครู เขาก็เข้า
ทางานในอาชีพครูสอนภาษาอังกฤษ และการค้าขายระหว่างประเทศ ในวิทยาลัยดังกล่าว
Ma เคยก่อตั้งกิจการเกี่ยวกับการให้บริการมาแล้ว ก่อนจะเริ่มดาเนินการธุรกิจทางอินเตอร์เน็ต โดยเขาเคยให้
สัมภาษณ์กับ New York Times เกี่ยวกับเรื่องราวปานหนังชีวิตของเขา Ma เหมือนๆชาวจีนทั่วไปที่แสวงหาความมั่งคั่ง
Ma เคยเดินทางไปทามาค้าขายที่สหรัฐอเมริกาในปี 1995 Ma เริ่มทาธุรกิจการค้า ณ ที่นั่น บริษัทอเมริกันแห่งหนึ่งในเมือง
Malibu รัฐ California ซึ่งเป็นหนี้ไม่ยอมจ่ายเงินให้กับ Ma ลักพาตัวเขาไปกักขังไว้ถึง 2 วัน โดยเขาเจรจาต่อรองเพื่อให้
ได้รับการปลดปล่อยโดยรับปากจะช่วยนักธุรกิจอเมริกันผู้นั้นตั้งบริษัทให้บริการทาง Internet ในประเทศจีน ทั้งๆที่ Ma
ไม่ได้มีความรู้ใดๆเกี่ยวกับธุรกิจนี้เลย หลังจากนั้น Ma ไม่ได้ติดต่ออะไรกับคนที่ลักพาตัวเขาอีกเลยในเวลาต่อมา แต่เขาก็
ได้กลับไปที่ประเทศจีน แล้วหยิบยืมเงิน 2,000 ดอลลาร์ เพื่อก่อตั้ง China Pages ซึ่งเป็นหนึ่งในบริษัทอินเตอร์เน็ตราย
แรกๆของประเทศ
Ma ได้เริ่มสร้างเว็บไซต์ให้แก่บริษัทต่างๆในจีน โดยได้รับการช่วยเหลือจากเพื่อนๆของเขาในสหรัฐ โดยเขากล่าว
ว่า "วันแรกที่เราได้เริ่มต่อเชื่อมอินเตอร์เน็ต ผมได้ชวนเพื่อนฝูงทั้งหลายมาที่บ้านของผม การต่ออินเตอร์เน็ตครั้งแรกนั้น
เป็นไปอย่างเชื่องช้า เราต้องรอนานถึง 3 ชั่วโมงครึ่งเพื่อจะได้เห็นหน้าเว็บไซต์ขึ้นมาซักครึ่งหน้า เราดื่ม ดูทีวี เล่นไพ่ และก็
รอ แต่ผมก็ภูมิใจที่ผมสามารถพิสูจน์ได้ว่าเราสามารถเชื่อมต่ออินเตอร์เน็ตได้ จริงๆ" หลังจากช่วงเวลาที่ Ma เป็นหัวหน้าของแผนก Info share ใน China International Electronic CommerceCenter เขาได้สร้างเว็บไซต์ Alibaba.com ในปี 1999 เป็น Business Marketplace Site ที่ให้บริการกับผู้คนกว่า 12 ล้านคน ใน 200 ประเทศทั่วโลก ในปี ค.ศ. 2007 Alibaba ได้จดทะเบียนเป็นบริษัทมหาชนใน Hong Kong Stock Exchange ด้วยการทา Initial public offering (IPO) คิดเป็นมูลค่ากว่า 1.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ถือเป็นการทา IPO ของธุรกิจอินเตอร์เนทที่ใหญ่ที่สุดหลังจากที่ Google ได้ทาไว้ในตลาดหลักทรัพย์ NASDAQ เมื่อปี คศ. 2004
Alibaba ได้ถูกสร้างขึ้นจากความเชื่อของนายหม่าที่ว่า SME ในประเทศจีน มีอยู่จำนวนมาก และต้องการที่จะสนับสนุน SMEs ดังกล่าวให้สามารถเติบโตไปได้เรื่อย ๆ กลุ่มของ Alibaba website จึงได้ถูกสร้างขึ้น แบ่งออกได้เป็น 4 ชนิด คือ alibaba.com เป็นการดำเนินการซ้อขายแบบ business to business alibaba.cn เป็นการซื้อขายเชิงธุรกิจแบบ business to business ในประเทศจีน taobao.com เป็นเวปไซด์ตัวกลางระหว่างผู้ซื้อขายรายย่อยซึ่งเป็นคู่แข่งสำคัญของ ebay และนอกจากนี้ยังมีการสร้าง Alipay เป็นตัวกลางทางการเงินซึ่งเป็นระบบมาตรฐานของประเทศจีน และสาเหตุสำคัญที่ alibaba สามารถเอาชนะ ebay ทีเป็นผู้นำในการสร้าง platform ได้ เนื่องจาก การเข้าใจในวัฒนธรรมความเป็นอยู่ของชีวิตชาวจีน ละทำให้คนจีนยอมรับในระบบที่วางไว้เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นกับตนได้ ด้วยระบบต่อไปนี้
มีการลงทะเบียนและยืนยันตัวตน และสามารถใช้งานได้ฟรี
มีการเก็บข้อมูล feedback และ ตัวกลางทงการเงินที่มีประสิทธิภาพอย่าง alipay ที่มีขอบข่ายการใช้งานที่กว้างกว่า สามารถใช้ในชีวิตประจำวันอื่น ๆ ได้ด้วย เช่น การจ่ายค่าน้ำ ค่าไฟ
การมีระบบ instant massage ที่เป็นระบบแจ้งปัญหา หรือ Wangwang
มีการร่วมเป็น partner กับ yahoo ในการประมูล keyword เป็นช่องทางรายได้ที่สำคัญ
ตลาดยังมีศักยภาพในการเติบได้อีกจากปี 2009 ไปถึงปี 2010 มีการเติบโตที่ 26.0% ซึ่งปริมาณการซื้อขายในปีนี้มี
การเติบโตอย่างก้าวกระโดดและสามารถรักษาระดับการขยายตลาดไว้ได้อย่างต่อเนื่อง โดยตลาดในประเทศจีนยอดขาย
ส่วนใหญ่จะมาจาก C2C e-commerce สูงถึง 90% มีการคาดการว่า ในปี 2011 จะมียอดซื้อสินค้าสูงถึง 406 พันล้าน
หยวน เพิ่มขึ้นกว่า 64% ต่อปี ซึ่งเป็นผลมาจากผู้บริโภคในตลาดโลกและในประเทศจีน นิยมซื้อสินค้าผ่านระบบ
อินเตอร์เน็ทมากขึ้น ประกอบกับมีการบริการทางการเงินรวมถึงผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่หลากหลาย เข้าถึงได้มากขึ้น
Business model
Revenue Model
ระบบสมาชิกพรีเมียม ถูกจัดให้ลาดับการค้นหาอยู่ในอันดับแรกและแสดงโฆษณาเป็นพิเศษ
ค่าธรรมเนียมบนเว็บ Taobao เช่น การใช้บริการบริหารร้านค้า การประมูล keyword
ซื้อโฆษณาใน Alibaba โดยแบ่งรูปแบบเป็น pay-per-clicks กับ pay-per-transactionadvertising
Market Situation
ผู้ครองตลาดหลักด้าน e-commerce อยู่ 3 ราย คือ Taobao Paipai และ Eachnet ซึ่งบริการของ Alibaba ที่ชื่อ
ว่า Taobao ครองส่วนแบ่งตลาดมากที่สุด แต่ถึงอย่างไรในปี 2008 บริการของกลุ่ม Baidu search engine ที่ใหญ่ที่สุด
ของประเทศจีนจะบุกตลาดด้านนี้ โดยใช้ชื่อว่า Youa ซึ่งคาดการว่าการที่ Baidu ลงมาทาตลาดจะทาให้ส่วนแบ่งตลาด
เปลี่ยนไป เพราะด้วยกลุ่มลูกค้า C2C e-commerce ที่มีความใกล้ชิดกับ Baidu มากกว่าจะเปลี่ยนใจไปใช้บริการ Youa
เป็นจานวนมาก
ตลาดการซื้อสินค้าออนไลน์ของจีนเติบโตเป็นอย่างมาก ในระยะ 10 ปีที่ผ่านมาเติบโตถึง 124.8% ทาให้คาดการ
ได้ว่า ตลาดยังมีศักยภาพในการเติบได้อีกจากปี 2009 ไปถึงปี 2010 มีการเติบโตที่ 26.0% ซึ่งปริมาณการซื้อขายในปีนี้มี
การเติบโตอย่างก้าวกระโดดและสามารถรักษาระดับการขยายตลาดไว้ได้อย่างต่อเนื่อง โดยตลาดในประเทศจีนยอดขาย
ส่วนใหญ่จะมาจาก C2C e-commerce สูงถึง 90% มีการคาดการว่า ในปี 2011 จะมียอดซื้อสินค้าสูงถึง 406 พันล้าน
หยวน เพิ่มขึ้นกว่า 64% ต่อปี ซึ่งเป็นผลมาจากผู้บริโภคในตลาดโลกและในประเทศจีน นิยมซื้อสินค้าผ่านระบบ
อินเตอร์เน็ทมากขึ้น ประกอบกับมีการบริการทางการเงินรวมถึงผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่หลากหลาย เข้าถึงได้มากขึ้น
วิเคราะห์ Five Force
อำนาจการต่อรองของผู้ซื้อ ผู้ซื้อมีอานาจการต่อรองสูง เนื่องจากการซื้อสินค้าผ่านทาง e-commerce ทาได้ง่ายและมี Switching cost ต่ำทำให้ลูกค้ามี Brand Royalty ต่า ซึ่งลูกค้าของ e-commerce ประกอบไปด้วย 2 ส่วน คือ กลุ่มผู้ใช้บริการซื้อสินค้า และกลุ่มบริษัทที่เข้ามาโฆษณา ดังนั้นผู้เข้ามาขายสินค้าจะไม่สามารถตั้งราคาสินค้าสูงเกินไปได้ และ Alibaba เองก็ไม่สามารถตั้งราคาค่าธรรมเนียมที่สูงเกินไปได้สาหรับกลุ่มลูกค้าที่เข้ามาโฆษณา (ลูกค้าระดับพรีเมียม) เนื่องจากมีผู้ให้บริการด้าน e-commerce จานวนมากเช่นเดียวกัน
อานาจการต่อรองของซัพพลายเออร์ ซัพพลายเออร์ในอุตสาหกรรมนี้มีอานาจต่อรองสูงระดับหนึ่ง เนื่องจากมีผู้ให้บริการด้านเครือข่าย e-commerceจานวนมากทาให้ซัพพลายเออร์มีช่องทางให้เลือกมากมายในการวางขายสินค้า ไม่ว่าจะเป็น Alibaba eBay Paipai เป็นต้น
อุปสรรคการเข้ามาของคู่แข่งรายใหม่ คู่แข่งรายใหม่สามารถเข้ามาแข่งขันในอุตสาหกรรมนี้ได้ง่ายเพราะมี barrier to entry ต่า โดยต้นทุนไม่สูงและเทคโนโลยีที่เข้าถึงได้ไม่ยากนัก แต่การที่จะเข้ามาแข่งขันให้ประสบความสาเร็จนั้นทาได้ยากเนื่องจากต้องอาศัยความน่าเชื่อถือและต้องสร้างเครือข่ายลูกค้าให้มีขนาดใหญ่จึงจะทาให้เกิดความได้เปรียบในการแข่งขัน
อุปสรรคจากสินค้าทดแทน ในช่องทางการซื้อสินค้าสามารถทดแทนได้สูง เพราะนอกจากซื้อสินค้าทาง e-commerce แล้วยังมีการซื้อขายทั่วไปกันทางโทรศัพท์ การซื้อขายตรง ซึ่งผู้ซื้อสามารถตรวจสอบลักษณะสินค้าได้โดยตรงก่อนการซื้อขาย
การแข่งขันภายในอุตสาหกรรม การแข่งขันภายในตลาดอุตสาหกรรม e-commerce อยู่ในระดับสูง เพราะมีคู่แข่งรายใหญ่ๆ เพียง 2-3 ราย โดย แต่ละรายมีอานาจในการแข่งขันสูง ซึ่งตลาด e-commerce ในประเทศจีนประกอบด้วย Taobao Paipai และ eBay ซึ่งต่าง มีจุดเด่นในการแข่งขันที่แตกต่างกัน สาหรับ eBay จะเน้นการขยายตัวของตลาดไปอย่างต่อเนื่องในกลุ่มสังคมใหม่ๆ รอบโลกด้วยการควบรวมกิจการที่มีอยู่แล้วในประเทศนั้นๆ ซึ่ง eBay ได้เข้ามาทุ่มเงินซื้อ EachNet เว็บประมูลออนไลน์ชั้นนาของจีนแต่ไม่ประสบความสาเร็จเมื่อเจอกลยุทธ์ของ Taobao ซึ่งใช้การออกแบบเว็บที่เข้าถึงความรู้สึกของลูกค้าชาติเดียวกันได้ดีกว่าและยังมีการสนับสนุนลูกค้าด้วยบริการรูปแบบใหม่ๆ และความเต็มใจที่จะให้บริการโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ทาให้ขณะนี้ Taobaoครองส่วนแบ่งตลาดเป็นอันดับหนึ่งของประเทศจีน
ในขณะที่ Taobao และ eBay ซึ่งเป็นสองผู้นาตลาดในประเทศจีน แต่ก็ยังมีเว็บไซต์ e-commerce เล็กอื่นๆ อีก
มาก Paipai ถือเป็นเว็บไซต์ที่สาคัญมากที่สุด โดย Paipai.com เป็น Platform e-commerce ที่เป็นเจ้าของคือ Tencent
Technology (Shenzhen) Company Limited ซึ่ง Tencent เป็นบริษัทในฮ่องกงที่มีรายได้ 3.8 พันล้านหยวนและกาไร
สุทธิ 1.6 พันล้านหยวน เป็นผู้ผลิตบริการ instant message ที่เป็นที่นิยมชื่อ QQ ในช่วงเวลาที่ Paipai ปล่อย QQ ออกมา
QQ มีจานวนผู้ใช้งานถึง 170 ล้านคน
วิเคราะห์ SWOT
จุดแข็ง
เข้าใจถึงวัฒนธรรมของลูกค้า
ไม่มีการเก็บค่าธรรมเนียมในการวางขายสินค้า
มีฐานข้อมูลของซัพพลายเออร์จานวนมาก
สินค้าราคาถูก
มีช่องทางในการติดต่อสื่อสารระหว่างลูกค้าและผู้ขายด้วยบริการ Wangwang instant messaging ทาให้ได้รับข้อมูลการตอบสนองจากลูกค้าโดยตรง
มีระบบอานวยความสะดวกในการชาระเงินที่มีความน่าเชื่อถือมีชื่อว่า Alipay ซึ่งมีจุดเด่นที่จะไม่มีการเรียกเก็บค่าสินค้าจนกว่าลูกค้าจะได้รับสินค้า
มีการขยายตลาดธุรกิจในหลายรูปแบบ อย่างเช่น การร่วมทุนกับบริษัทที่มีความเชี่ยวชาญในธุรกิจนั้น การขยายตลาดเข้าสู่ต่างประเทศ
จุดอ่อน
ไม่มีความยืดหยุ่นในด้านการออกแบบเว็บไซต์ให้เหมาะสมกับตลาดต่างประเทศ
Alipay ยังไม่ได้รับความนิยมในระดับสากลเมื่อเทียบกับ Paypal
โอกาส
เนื่องจากบริษัท SMEs จานวนมากในประเทศจีนยังไม่มีความเชี่ยวชาญในการทาการค้าผ่านอินเตอร์เน็ตส่งผลให้โอกาสในการขยายตัวของ Alibaba ยังมีอยู่มาก อีกทั้งแนวโน้มของผู้ใช้อินเตอร์เน็ตในประเทศจีนที่สูงมากขึ้นในแต่ละปี

แนวโน้มของผู้ใช้อินเตอร์เน็ตในประเทศจีน
สามารถทาการซื้อขายได้ตลอด 24 ชั่วโมง
การซื้อขายผ่านตลาด e-commerce ไม่จาเป็นต้องผ่านพ่อค้าคนกลาง ทาให้ราคาซื้อขายเป็นไปตามความต้องการของตลาด
อุปสรรค
การควบคุมคุณภาพสินค้าเป็นไปได้ยาก
ถึงแม้จะมีระดับความปลอดภัยมากแค่ไหน แต่การโกงก็ยังมีโอกาสเกิดขึ้นได้สูง
ปัญหาที่ถามในห้อง
Alibaba ขายทุกอย่างครบวงจร แต่การที่ขายทุกอย่างไม่ได้แปลว่า เก่ง ยอดเยี่ยม ถ้าจับคู่ให้ Alibaba ขาย
หนังสือแข่งกับ Amazon คงสู้ไม่ได้ ในอนาคตจะมีผู้เข้ามาแย่งส่วนแบ่งตลาดไปเรื่อยๆ จน Alibaba อาจจะเป็น
เว็บไซต์ที่เล็กลงได้ ซึ่งแนวโน้มของ e-commerce ในอนาคตไม่จาเป็นต้องมี Alibaba เป็นตัวกลางอีกต่อไป
ในตลาดออนไลน์หากธุรกิจมีขนาดใหญ่ การใช้ตัวกลางก็จะน้อยลงและหันไปทำธุรกิจออนไลน์ที่เป็นของส่วนตัวมากขึ้น แต่หากองค์กรคิดในอีกมุมมองหนึ่งการขายผ่านตัวกลางก็เป็นช่องทางการประชาสัมพันธ์ตัวสินค้าที่ดีมากทางหนึ่ง ดังนั้น e-commerce ที่เป็นแหล่งรวมข้องผู้ซื้อลผู้ขายจำนวนมากติดอันดับโลก ก็ยังคงอยู่ต่อไป
ทำไม ebay ถึงแพ้ในการแข่งขันในประเทศจีน
เพราะมุมมองในการตั้ง business model ของ ebay เหมาะสมกับคนฝั่งตะวันตก ซึ่งการใช้ business model รูปแบบที่ประสบความสำเร็จในที่หนึ่งอาจไม่สามารถประสบความสำเร็วใจที่อื่น ๆ ได้ และช่องทางของรายได้สำคัญของ ebay ในด้านการได้รับค่าวางสินค้านั้นเป็นตัวปัญหาที่ alibaba ไม่มีค่าใช้จ่ายดังกล่าว ทำให้ alibaba ได้รับความนิยมจากคนในประเทศจีน เมื่อผู้ใช้มีจำนวนมากขึ้นการสร้าง network effect ก็จะมีสูงมากเช่นกัน
Alibaba ควรเข้าไปแข่งขันในประเทศอื่น ๆ หรือไม่
ควรแต่ ณ ปัจจุบัน คนทั่วไปมองประเทศจีนว่าเป็นแหล่งสินค้าที่ด้อย คุณภาพและมีการโกงสูงมาก เนื่องจากภาพลักษณ์ของสินค้าในอดีต ดังนั้นสิ่งที่ควรสร้างให้เป็นมาตรฐานหลักคือ สร้างความเชื่อมั่นในตัวสินค้าและบริการ และการแก้ปัญหาดังกล่าวไม่ใช่อาศัยเพียงระบบที่มาตรฐานอย่าง ระบบการยืนยันตัวตน Instant massage QQ หรือระบบ feedback trustpass และ alipay ต้องอาศํยผู้ซื้อขายที่มีความต้องการที่จะซื้อขายสินค้าที่มีคุณภาพจริง ๆ ด้วย นอกจากนี้การเข้าไปแข่งขันในประเทศที่ตนไม่มีความรู้เกี่ยวเนื่องในด้านวัฒนธรรมอาจจะทำให้บริษัทได้รับผลกระทบสูงบริษัทจะต้องทดสอบตลาดและปรับ business model ให้เหมาะสมด้วย และการเข้าไปแย่งตลาดจากคู่แข่งสำคัญ ebay จะต้องคำนึ่งถึง switching cost และ network ของ ebay เป็นหลัก ซึ่งเมื่อคำนึงถึงสองปัจจัยนี้ alibaba เองก็คงต้องคิดหนักกับคำถามนี้
ผู้มีส่วนร่วมในการตอบคำถาม alibaba
5210211064 1
5220211023 3
5220211084 1
