สรุปข่าว
ข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียมธีออสซึ่งเป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากรของประเทศไทยโดยมีวัตถุประสงค์ในการใช้ที่หลากหลาย ดังต่อไปนี้
- ใช้ภาพถ่ายสำหรับจัดทำแผนที่ โดยสามารถอัพเดตข้อมูลได้ทุกปี เพื่อดูความเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ส่วนต่างๆ ในประเทศ สำรวจดูความเคลื่อนไหวของประชากรในแต่ละจังหวัด แต่ละภูมิภาค ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรโดยตรวจสอบว่า มีการใช้พื้นที่การเกษตรในการปลูกพืชเศรษฐกิจอย่างไรบ้าง
- ด้านประโยชน์จากที่ดิน โดยตรวจสอบพื้นที่ใด มีการขึ้นของหมู่บ้านจัดสรร คอนโดมีเนียม ห้าสรรพสินค้าเพื่อกำหนดพื้นที่ทางเศรษฐกิจ
- ด้านป่าไม้และทรัพยากรธรณี
- การเฝ้าระวังและติดตามผลกระทบจากภัยพิบัติต่างๆ
- ด้านความมั่นคงก็ใช้ภาพถ่ายจากธีออสเพื่อดูความเปลี่ยนแปลงในหลายๆ ด้านของพื้นที่นั้นๆ เช่น กรณีปราสาทพระวิหาร หรือแม้แต่การชุมนุมทางการเมือง ก็สามารถถ่ายภาพและประเมินจำนวนผู้ชุมนุมได้
วิเคราะห์ข่าว
เนื่องจากข้อมูลภาพถ่ายที่ได้จากดาวเทียมธีออสนับว่ามีความสำคัญต่อประเทศไทยในหลายๆด้าน ไม่ว่าจะเป็นการใช้ภาพถ่ายสำหรับทำแผนที่ ใช้ประโยชน์ทางการเกษตร ประโยชน์จากที่ดิน ด้านป่าไม้และทรัพยากรธรณี ด้านการจัดการทรัพยากร และการเฝ้าระวังและติดตามผลกระทบจากภัยพิบัติต่างๆ รวมทั้งด้านความมั่นคงของประเทศไทย จากประโยชน์ของข้อมูลที่ได้จากดาวเทียมธีออสนี้ สามารถช่วยให้รัฐบาลสามารถกำหนดกลยุทธ์ หรือนโยบายที่เหมาะสมในการพัฒนาประเทศไทยได้
แต่ในปัจจุบันยังคงมีคำถามตามมาว่ามีความจำเป็นมากน้อยแค่ไหนที่ประเทศไทยต้องมีดาวเทียมสำรวจทรัพยากร การใช้ประโยชน์จะคุ้มค่าหรือไม่ และเหมือนหรือต่างจากดาวเทียมที่ต่างประเทศมีอยู่อย่างไร รายงานฉบับนี้จะใช้กระบวนการวิเคราะห์ SWOT หรือการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมและศักยภาพ มาใช้เป็นเครื่องมือในการประเมินสถานการณ์ สำหรับโครงการดาวเทียมธีออส ทำให้สามารถกำหนดจุดแข็งและจุดอ่อนจากสภาพแวดล้อมภายใน โอกาสและอุปสรรคจากสภาพแวดล้อมภายนอก ตลอดจนผลกระทบที่มีศักยภาพจากปัจจัยเหล่านี้ต่อการใช้งานของข้อมูลจากดาวเทียมธีออสนี้ในประเทศไทย
S มาจาก Strengths หมายถึง จุดเด่นหรือจุดแข็ง ซึ่งเป็นผลมาจากปัจจัยภายใน
1. ข้อมุลที่ได้ใช้ประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศได้ในหลายๆด้าน เช่นใช้ทำแผนที่ ใช้ประโยชน์ทางการเกษตร ประโยชน์จากที่ดิน ด้านป่าไม้ ด้านทรัพยากรธรณี ด้านการจัดการทรัพยากร และการเฝ้าระวังและติดตามผลกระทบจากภัยพิบัติต่างๆ
2. สามารถนำแผนที่ที่ได้จากดาวเทียมไปใช้ประโยชน์ในทางธุรกิจอื่นๆที่เกี่ยวข้อง เช่นอุปกรณ์นำทางและการคำนวณเส้นทางการแสดงแผนที่จุดหมายที่ต้องการไป
3. การเป็นเจ้าของดาวเทียมเอง ทำให้เลือกรับข้อมูลได้ตามต้องการ ไม่ต้องรอคิวจากการใช้งานของประเทศอื่น
4. ข้อมูลทีได้ ราคาถูกกว่าจากข้อมูลที่ซื้อจากดาวเทียมต่างประเทศ
5. สามารถอัพเดทข้อมูลได้ทุกปี
W มาจาก Weaknesses หมายถึง จุดด้อยหรือจุดอ่อน ซึ่งเป็นผลมาจากปัจจัยภายใน
1. การใช้ภาพถ่ายจากดาวเทียมธีออสดวงเดียวยังไม่เพียงพอ ต้องอาศัยข้อมูลจากดวเทียมอื่นๆด้วย เพราะดาวเทียมธีออสถ่ายประเทศไทยได้เพียง 80%
2. ต้องใช้งบประมาณในการติดตั้งสูง แต่อายุการใช้งานของธีออสเหลืออีก 5 ปี อาจไม่คุ้มด้านรายได้
O มาจาก Opportunities หมายถึง โอกาส ซึ่งเกิดจากปัจจัยภายนอก
ถ้าหากมีการติดตั้งสถานีรับสัญญาณดาวเทียมเพิ่ม จะทำให้องค์การมีรายได้เพิ่มากขึ้น เนื่องจากข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมดังกล่าวเป็นที่สนใจจากต่างประเทศ เช่น ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น จีน และอีกหลายๆ ประเทศ
T มาจาก Threats หมายถึง อุปสรรค ซึ่งเกิดจากปัจจัยภายนอก
เป็นไปได้ว่าจะมีคู่แข่งเพิ่มมากขึ้นในอนาคต เช่นกรณีของ search engine เช่น Google ที่พัฒนา Google earth ที่มีการใช้งานที่สะดวก หรืออาจมีความเป็นไปได้ว่าในอนาคตประเทศอื่นๆอาจสร้างดาวเทียมด้วยตัวเองซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้ของโครงการนี้ และความมั่นคงของประเทศ
ข้อมูลต้นฉบับ
ธีออสส่องไทยจากนอกโลกเพื่อทรัพยากร-ความมั่นคง
ในประเทศไทยเชื่อว่าทุกคนน่าจะรู้จักไทยคมดาวเทียมด้านการสื่อสาร แต่ส่วนมากอาจไม่รู้จักธีออสดาวเทียมสำรวจทรัพยากรของประเทศไทย
หลายๆ คนน่าจะเคยนั่งมองภาพถ่ายหลังคาบ้านตัวเองในมุมสูงจากหน้าจอคอมพิวเตอร์ผ่านแอพพลิเคชันกูเกิล เอิร์ท หรืออาจจะอยากเลื่อนไปดูสถานที่อื่นๆ ที่ไหนของโลกก็ตาม เช่น พีระมิดแห่งเมืองกิซา แนวกำแพงเมืองจีนหรือหอไอเฟลของกรุงปารีส
ภาพดังกล่าวเป็นการเก็บรวบรวมจากดาวเทียมที่อยู่บนอวกาศ รวมถึงภาพถ่ายจากเครื่องบิน ซึ่งแผนที่ทางอากาศดังกล่าวไม่ได้มีประโยชน์แค่เพียงเอาไว้ดูเล่นๆ เท่านั้น แต่ได้เป็นตัวจุดประกายไปสู่ธุรกิจอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น อุปกรณ์นำทางและคำนวณเส้นทางการแสดงแผนที่จุดหมายที่ต้องการไป แต่นั่นยังเป็นเพียงการใชงานเบื้องต้นเท่านั้น
ในประเทศไทยเชื่อว่าทุกคนน่าจะรู้จักไทยคมดาวเทียมด้านการสื่อสาร แต่ส่วนมากอาจไม่รู้จักธีออสดาวเทียมสำรวจทรัพยากรของประเทศไทย ซึ่งเป็นดาวเทียมที่ดูแลโดยสำนักพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ หรือ สทอภ. อาจจะมีคำถามตามมาว่ามีความจำเป็นมากน้อยแค่ไหนที่ประเทศไทยต้องมีดาวเทียมสำรวจทรัพยากร การใช้ประโยชน์จะคุ้มค่าหรือไม่ และเหมือนหรือต่างจากดาวเทียมที่ต่างประเทศมีอยู่อย่างไร
สุรชัย รัตนเสริมพงศ์ รองผู้อำนวยการ สทอภ. อธิบายว่า ดาวเทียมสำรวจทรัพยากรเป็นเหมือนดาวเทียมกึ่งโจรกรรม เพราะสามารถถ่ายภาพได้ทุกจุดที่ดาวเทียมโคจรผ่าน ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ของประเทศใดก็ตาม ซึ่งธีออสได้สร้างและยิงขึ้นสู่วงโคจรเมื่อวันที่ 1 ต.ค. 2551 โคจรรอบโลกใช้เวลา 26 วัน จุดประสงค์แรกคือใช้ภาพถ่ายสำหรับทำแผนที่ ใช้ประโยชน์ทางการเกษตร ประโยชน์จากที่ดิน ด้านป่าไม้ ด้านทรัพยากรธรณี ด้านการจัดการทรัพยากร และการเฝ้าระวังและติดตามผลกระทบจากภัยพิบัติต่างๆ
“เดิมเราต้องซื้อข้อมูลจากต่างประเทศ ใช้ดาวเทียม เช่น แลนด์แซทของอเมริกา ซึ่งข้อมูลภาพมีราคาสูงมาก เฉลี่ยรูปละ 2.3 ล้านบาท ที่สำคัญคือไม่สามารถระบุได้ว่า จะได้มีการถ่ายภาพเมื่อไร เพราะต้องรอดาวเทียมโคจรมาถึงและรอว่างจากผู้ซื้อข้อมูลรายอื่น เรียกว่าทุกอย่างขึ้นอยู่กับประเทศเจ้าของดาวเทียม แต่ความเป็นจริงเราไม่สามารถรอข้อมูลได้ การมีดาวเทียมของตัวเองคือทางออกที่ดีที่สุด” นายสุรชัย กล่าว
การใช้ประโยชน์ในประเทศไทยเห็นได้ชัดที่ผ่านมา สามารถจัดทำแผนที่อัพเดตข้อมูลได้ทุกปี เพื่อดูความเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ส่วนต่างๆ ในประเทศ สำรวจดูความเคลื่อนไหวของประชากรในแต่ละจังหวัด แต่ละภูมิภาค ซึ่งธีออสได้ถ่ายภาพประเทศไทยมาประมาณ 80% ส่วนที่เหลือก็ยังต้องใช้ดาวเทียมดวงอื่นๆ มาประกอบด้วย นี่คือสิ่งที่แสดงให้เห็นว่าดาวเทียมสำรวจทรัพยากรเพียงดวงเดียวอาจไม่เพียงพอ
ทั้งนี้เมื่อมีแผนที่ทางภูมิศาสตร์แล้วก็สามารถสำรวจการเกษตรได้ว่า มีการใช้พื้นที่การเกษตรในการปลูกพืชเศรษฐกิจอย่างไรบ้าง ที่เห็นได้ชัดคือการติดตามและประเมินพื้นที่ปลูกข้าวรวมถึงการประกันราคาข้าว ซึ่งจำเป็นต้องรู้ว่าจังหวัดใดมีพื้นที่ปลูกข้าวนาปีและนาปรังแค่ไหน สามารถคำนวณปริมาณและจัดสรรเป็นงบประมาณได้อย่างใกล้เคียง นอกจากรู้พื้นที่ของประเทศไทยแล้วยังได้รู้ว่าประเทศเพื่อนบ้านอย่างเวียดนาม มีพื้นที่ผลิตข้าวมากกว่าประเทศไทย แต่เน้นบริโภคภายในมากกว่าส่งออก โดยต่อไปจะทำในส่วนของข้าวโพด มันสำปะหลัง และพืชเศรษฐกิจอื่นๆ ด้วย
งานอีกส่วนหนึ่งคือ การใช้ประโยชน์จากที่ดิน ซึ่งสามารถดูได้ว่าพื้นที่ใดมีการขึ้นของหมู่บ้านจัดสรร คอนโดมิเนียม ห้างสรรพสินค้า ช่วยเรื่องการกำหนดพื้นที่เศรษฐกิจ ยังรวมถึงพื้นที่ป่าไม้ที่กรมป่าไม้และกรมอุทยานแห่งชาติ ซึ่งจะอัพเดตพื้นที่ทุกๆ 2 ปี ดูพื้นที่ป่าไม้ในประเทศไทย ดูการเปลี่ยนแปลงและยังต่อยอดถึงปัญหาเช่น ดินถล่ม การตัดไม้ ไฟป่า น้ำท่วม ภัยสึนามิ และการกัดเซาะพื้นที่ชายฝั่งทะเล ที่ภาพถ่ายสามารถบอกพิกัดที่ชัดเจน ความเสียหายที่เกิดขึ้น แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น การใช้ทรัพยากรธรรมชาติต่างๆ
ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมดังกล่าวยังเป็นที่สนใจจากต่างประเทศ เช่น ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น จีน และอีกหลายๆ ประเทศ ที่ต้องการซื้อข้อมูลไปใช้ประโยชน์ หรือแม้แต่ต้องการตั้งสถานีรับสัญญาณดาวเทียม แต่ สทอภ. คงต้องรอดูความพร้อมของหน่วยงานเป็นสำคัญ ว่าจะสามารถขยายไปติดตั้งสถานีรับสัญญาณนอกประเทศได้หรือไม่ และยังมีเรื่องระเบียบของการเป็นองค์การมหาชนที่ไม่แสวงหากำไร และต้องผ่านการเห็นชอบหากจะมีการร่วมทุนกับเอกชนอีกด้วย
นอกเหนือจากด้านสังคมและเศรษฐกิจแล้ว ด้านความมั่นคงก็ใช้ภาพถ่ายจากธีออสเช่นกัน เช่น กรณีปราสาทพระวิหาร ซึ่งมีการเก็บภาพถ่ายดาวเทียมมาตั้งแต่ปี 2551 เพื่อดูความเปลี่ยนแปลงในหลายๆ ด้านของพื้นที่นั้นๆ หรือแม้แต่การชุมนุมทางการเมือง ก็สามารถถ่ายภาพและประเมินจำนวนผู้ชุมนุมได้ เช่น พื้นที่สนามหลวง อาจมีผู้ชุมนุมได้ถึง 1แสนคน
ด้านคุณสมบัติของดาวเทียมธีออสใช้เวลาในการประมวลผลภาพถ่าย 12 วัน แต่ถ้าภาพจากต่างประเทศจะนานกว่านั้นมาก สามารถถ่ายภาพได้ใกล้ที่สุดในระยะ 2 เมตร หมายความว่า วัตถุที่มีขนาดตั้งแต่ 2 เมตรขึ้นไป ดาวเทียมสามารถจับผ่านได้ชัดเจน แผนที่ขนาด 1 : 25,000 ถือเป็นขนาดที่สามารถทำได้ชัดเจน เมื่อเทียบกับดาวเทียมที่ถ่ายภาพได้ละเอียดที่สุดในปัจจุบันอยู่ที่ 46 เซนติเมตร แต่มีการควบคุมการผลิต เพราะเป็นห่วงเรื่องความมั่นคงในการนำไปใช้งาน
รองผู้อำนวยการ สทอภ. กล่าวต่อไปว่า อายุการใช้งานของธีออสจะอยู่ที่ 57 ปี ปัจจุบันเหลือเวลาอีก 5 ปีในการใช้งาน ใช้งบประมาณหลักพันล้านบาทถือว่าสูงมาก อาจไม่คุ้มด้านรายได้ แต่คุ้มด้านประโยชน์การใช้งาน สิ่งสำคัญคือต้องเริ่มต้นสร้างดาวเทียมสำรวจทรัพยากรดวงที่ 2 ได้แล้ว เพราะใช้เวลาสร้างประมาณ 3 ปี จะได้ทันยิงขึ้นใช้งานก่อนที่ธีออสดวงแรกจะหมดอายุ หากศึกษาแนวทางจากต่างประเทศ สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส ญี่ปุ่นหรือเกาหลี จะวางแผนเรื่องการสร้างดาวเทียมดวงที่ 2 ทันทีเมื่อดวงแรกมีการยิงขึ้นไปแล้ว
ขณะที่ประเทศไทยแน่นอนว่าต้องการสร้างดาวเทียมด้วยตนเอง แต่อาจต้องอาศัยการร่วมทุนกับต่างประเทศในการยิงดาวเทียมดวงที่ 2 และต้องเสนอโครงการผ่านการอนุมัติของรัฐบาลก่อน เพราะต้องใช้งบประมาณสูงและรัฐคงไม่อุดหนุน ดังนั้นดูจากเวลาอาจไม่ทันอายุ 5 ปีของดาวเทียมธีออส ณ เวลานั้น ก็คงต้องใช้บริการดาวเทียมจากต่างประเทศเช่นเดิม หรือไม่ก็หันใช้งานกูเกิล เอิร์ทไปพลางๆ ก่อน
อ้างอิง http://www.posttoday.com/ดิจิตอลไลฟ์/ไอที/45228/ธีออสส่องไทยจากนอกโลกเพื่อทรัพยากร-ความมั่นคง
วันที่ 19 สิงหาคม 2553 เวลา 12:43 น
